pdf (Русский)

Кілтті сөздер

акторлық желілік теория; Бруно Латур; сұралмаған қоғамдық пікір; гибридті шындық; агенттік; сандық платформалар.

Дәйексөздерді қалай жазу керек

Шаукенова, З. (2026). «СҰРАЛМАҒАН ҚОҒАМДЫҚ ПІКІР» ӘЛЕУМЕТТАНУЫНЫҢ АКТОРЛЫҚ-ЖЕЛІЛІК ПАРАДИГМАСЫ. ҚОҒАМ ЖӘНЕ ДӘУІР, 89(1 (S). https://doi.org/10.52536/2788-5860.2026.89.S1.004

Аңдатпа

Мақала «сұралмаған қоғамдық пікір» феноменін — әлеуметтанушылардың тікелей қатысуынсыз цифрлық ортада (әлеуметтік желілерде, бейнехостингтерде және т.б.) қалыптасатын пікірлерді зерттеуде актор-желі теориясының (АЖТ) әлеуетін талдауға арналған. Автор әлеуметтанулық парадигмалардың эволюциясын зерделейді: сандық және сапалық әдістердің қарама-қарсылығынан олардың интеграциялауына ұмтылуға, әрі қарай Бруно Латур және оның ізбасарлары ұсынған АЖТ аясында онтологиялық негіздерді түбегейлі қайта қарауға дейінгі үдерістерді қамтиды.

Зерттеудің назарында АЖТ-ның негізгі қағидаттары тұр: «жазық онтология», жалпыланған симметрия (адамдар мен «адам еместердің» актор ретіндегі теңқұқылығы), классикалық әлеуметтануға тән бинарлық оппозициялардан бас тарту. Осы қағидаттардың цифрлық платформалардың гибридті желілерінде айналымда болатын сұралмаған қоғамдық пікірді жаңаша зерделеуге мүмкіндік беретіні көрсетіледі.

Қорытындысында әлеуметтік болмыстың цифрлық трансформациясы жағдайында АЖТ-ның қазіргі әлеуметтану үшін перспективалы бағыт екені тұжырымдалады.

https://doi.org/10.52536/2788-5860.2026.89.S1.004
pdf (Русский)