pdf (English)

Кілтті сөздер

Жасанды интеллект, еңбек нарығы, автоматтандыру, жұмыспен қамтудың белгісіздігі, әлеуметтік салдарлар, гендерлік теңсіздік, қайта даярлау, Қазақстан.

Дәйексөздерді қалай жазу керек

Yessenov, A., & Baigabylov, N. (2026). ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ ЖӘНЕ ЕҢБЕК НАРЫҒЫНЫҢ ТРАНСФОРМАЦИЯСЫ: АВТОМАТТАНДЫРУДЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК САЛДАРЫ ЖӘНЕ ЖАҢА ЖҰМЫС ОРНЫНЫҢ БЕЛГІСІЗДІГІ. ҚОҒАМ ЖӘНЕ ДӘУІР, 90(2). https://doi.org/10.52536/2788-5860.2026.90.2.009

Аңдатпа

Бұл мақалада жаһандық және ұлттық еңбек нарықтарында жасанды интеллект (ЖИ) енгізудің әлеуметтік салдары талданады. Дүниежүзілік экономикалық форумның, Халықаралық еңбек ұйымының, McKinsey Global AI Survey, PwC Global Workforce Hopes and Fears Survey деректерін және Қазақстаннан алынған ұлттық дереккөздерді пайдалана отырып, мақалада жұмыс орындарын құру мен жою ауқымы, генеративті ЖИ-ге кәсіби әсер ету деңгейі, гендерлік және аймақтық теңсіздіктер және жұмысшылар арасында жұмыспен қамту белгісіздігінің артуы қарастырылады. Әдістеме ресми статистика мен сауалнамалардың екінші реттік сандық талдауы болып табылады. Нәтижелер жұмыс орындарының таза өсуін, бірақ бар лауазымдардың айтарлықтай өзгеруін, жұмысшылардың GenAI-ге ұшырауын және компаниялардың жоғары пайызында жұмыс күшінің қысқаруы күтілетінін көрсетеді. Қазақстанда функциялардың жартысына дейіні ішінара автоматтандырылады, бұл 2,2 миллион адамға дейін әсер етеді. Теңсіздіктің арту қаупі, психологиялық стресс және қайта даярлау саясатының қажеттілігі талқыланады. Мақалада «алмастыру» парадигмасынан еңбекті «трансформациялауға» ауысу атап өтіледі және әлеуметтік қорғау бойынша ұсыныстар ұсынылады.

https://doi.org/10.52536/2788-5860.2026.90.2.009
pdf (English)